Tour de Boer

Avond 4 Scherpenzeel (RSW)

De vierde avond van onze Tour de Boer vond plaats in Scherpenzeel. Een beetje gek misschien, omdat Scherpenzeel in Gelderland ligt. Voor de organiserende afdelingen Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg was Kultuurhuis de Breekhoek het echter de beste locatie. Vandaar dat we een keer een paar kilometer de provinciegrens over gingen. Van de ruim 110 aanwezigen woonden velen in de provincie Utrecht. 

Melkveehouder Henk van der Wind was de eerste spreker. Hij begon zijn pitch met de woorden van Psalm 72: De velden zijn bedekt met kudden, de dalen zijn bekleed met halmen, die van zwaarte schudden en lonen 's landmans zweet. Zij juichen, elk op zijne wijze, Uw eer klimt uit het stof. De hele discussie is voor Van der Wind een beetje stoffig geworden. Hij mist de grote lijn. Die grote lijn zou wat hem betreft de geopolitieke vraag moeten zijn waar we over 10 a 20 jaar ons voedsel vandaan halen binnen Europa. Nederland heeft een enorm geschikte vruchtbare grond voor de productie van melk en kaas. De cijfers over export geven weinig inzicht, omdat ook export richting gebieden direct buiten de grenzen hieronder vallen. Waarom wordt de EU overal bijgesleept, maar zijn de grenzen van Nederland opeens keihard als het gaat over de export? Moeten we niet veel meer Europees gaan kijken?

De grote lijn is daarnaast dat er de afgelopen jaren al ontzettend veel is gebeurd. Als voorbeeld noemt hij De Treek, waar minder dieren leven, minder agrarische bedrijven zitten, maar waar in het kaartje van minister Van der Wal wel een reductie-opgave lag van 95%. Wordt de geschiedenis dan niet vergeten? Ook het eigen bedrijf van Van der Wind laat zien dat er een ontwikkeling gaande is. Vader Van der Wind deed het anders dan zijn grootvader, Henk doet het zelf anders dan zijn vader en zijn zoons zullen het nog weer anders doen. De landbouw wordt steeds schoner. Je zult altijd restproducten hebben, maar dat hoort bij eten: als je brood eet verlies je een paar kruimels.

Landbouwadviseur Steven van Westreenen ging in zijn referaat in op de geschiedenis van de stikstofproblematiek vanaf de uitspraak van de Raad van State in 2019. Ook liet hij iets doorschemeren van de emoties die hij tegen komt op het boerenerf. Waarom verwachtte de overheid eerst maatregelen voor dierenwelzijn die de stikstofuitstoot deden toenemen en worden boeren nu benaderd voor de reductie van stikstof? Waarom wordt er zo gefocust op de agrarische sector? Waarom zijn er in het verleden zulke ingrijpende besluiten genomen in het aanwijzen van Natura2000 gebieden? Voor welke ontwikkelingen moeten boeren eigenlijk precies weg? Hij riep op tot meer waardering voor de agrarische sector.

Onderzoeksjournalist Geesje Rotgers ging in op haar werk om cijfers over de staat van instandhouding van de Nederlandse Natura 2000 gebieden boven tafel te krijgen. Dat kost haar behoorlijk wat moeite. De rapportages die Nederland naar Brussel stuurt om verslag te doen van de toestand van de Natura 2000 gebieden zijn bijvoorbeeld niet openbaar. In Den Haag kreeg Rotgers nul op rekest. Uiteindelijk kreeg ze de gegevens via Brussel in gecodeerde bestanden. Rotgers zette deze coderingen op onze avond om naar begrijpelijke overzichten, waaruit blijkt dat het met heel grote gebieden heel goed gaat en dat het probleem vaak op heel kleine onderdelen van Natura 2000 gebieden zit. Bovendien is stikstof daarbij maar een klein deel van het probleem. Rotgers laat met verschillende plaatjes zien dat er geen relatie is tussen de staat van instandhouding en stikstof, maar wel tussen staat van instandhouding en oppervlakte van een bepaalde habitat. Daarom pleit Rotgers hartstochtelijk voor een benadering vanuit de goede staat van instandhouding in plaats van de KDW.